بـــلاَو بـــوونـــه وه ی ئـــه‌نـفلۆزای بـــــزن لـــه‌ چـــه‌نـــد وولاَتی جـیهان

‌گێان له ده س دان سدان که س به ئـــه‌نـفلۆزای بـــــزن
ئــاژانـسه کـان:سه‌رچاوه‌کان باس له‌ بلاَوبونه‌وه‌ی ئه‌نفلۆزای بزن ناسراو به‌ ڤایرۆسی Q(كیو) كردوه‌  که له‌ چه ند وڵات وه ک بلژیک ،هۆڵه‌ندا ،كه‌نه‌دا ،چه‌ند ولات عه‌ره‌بی و، ئاماژه‌یان كردوه‌ كۆمه‌ڵێك هاولاَتی ئه‌م وولاَتانه‌ توشی ئه‌م نه‌خۆسیه‌ بوون.ئاژانسه کان بلژیک رِایانگه‌یاند که له وڵاتان له‌ هۆڵه‌ندا 11 كه‌س ، له‌ به‌لجیكا 19 كه‌س ، 21 كه‌سیش له‌ ئه‌مریكا، 4 كه‌سیش له‌ كه‌نه‌دا.وه هه ر وه ها له وڵاتان كه‌نداو یش وه ک ئیمارِاتی عه‌ره‌بی 16 حاڵه‌ت،میسر 8 حاڵه‌ت،سعویه‌ 7 حاڵه‌ت ، به‌حره‌ین 3 حاڵه‌ت ، قه‌ته‌ر 6 حاڵه‌ت، ، عومان 2 حاڵه‌ت، 32 حاڵه‌تیش وڵاتان عه‌ره‌بی تۆش ئه‌نفلۆزای بزن.
فه رق ئه‌نفلۆزای بزن له گه ڵ ئه‌نفلۆزای به راز نێه.

زانـــست :قوێترین كامیراى ئینته‌رنێت web cam به‌ناوى LifeCam Cinema ئه‌مه‌ش پاش ئه‌وه‌ هات كه‌ كۆمپانیاى ناوبراو سه‌ركه‌وتوو بوو له‌ دروست كردنى كامیره‌یه‌كى تر به‌ناوى LifeCam كه‌ سه‌ركه‌وتنێكى ئێجگار گه‌وره‌ى به‌ ده‌ست هێناوه.

ته‌كنه‌لۆژیا:كۆمپانیایه‌كى ژاپۆنى تایبه‌ت به‌به‌رهه‌م هێنانى ئۆتۆمبێل،هه لسا به دروست كردنى ئۆتۆمبێلێكى نوێ به‌شێوه‌یه‌كى سه‌رنج راكێش كه‌ به‌بێ به‌نزین كارده‌كات ته‌نها له‌رِێگه‌ى كاره‌با شه‌حن ده‌بێته‌وه‌ تونایه‌كى زۆرى هه‌یه‌ ده‌توانێ هێزى 240 ئه‌سپ بدات،سه‌ره‌راى ئه مانه‌ش دیمه‌نێكى سه‌رنج راكێشى هه‌یه‌ كه‌ له‌8 تایه‌ دروست كراوه‌ به‌مه‌ش ده‌بێته‌ بچووكترین ئۆتۆمبێلى 8 تایه‌.

تـــه‌نـــدروســـتی :پسپۆرانى بوارى خوارده‌مه‌نییه‌كان ئامۆژگارى مرۆڤیان كردووه‌، كه‌له‌وه‌رزشى زستاندا گێزه‌ر زۆر بخۆن بۆ ئه‌وه‌ى چاوه‌كانیان به‌هێز بێت.له‌باره‌ى هۆكاره‌كانى زۆر خواردنى گێزه‌ر، ئه‌و پسپۆرانه‌پێیان وایه‌كه‌رِووه‌كى گێزه‌ر ده‌توانێت ماده‌ى (پیتاكارۆتین) كه‌له‌له‌شى مرۆڤدا هه‌یه‌بیگۆرِێت بۆ ڤیتامین (A) ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌هۆى به‌هێزبوونى بینینى چاو.له‌لایه‌ن خۆیانه‌وه‌پسپۆرانى بوارى سه‌وزه‌و میوه‌جاته‌كان ئاماژه‌به‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌زۆربه‌ى میوه‌جاته‌كان ڤیتامین (A) یان تێدایه‌، كه‌ئه‌وه‌ش رِۆڵێكى سه‌ره‌كى هه‌یه‌له‌بنه‌برِكردنى چه‌ند جۆرێكى ئه‌نفلۆنزا له‌گه‌ده‌ى مرۆڤ و یاریده‌ده‌رى به‌رده‌وامیشه‌بۆ به‌هێزكردنى بینین له‌مرۆڤدا.

دكتۆر (جیۆرج لیته‌ز) له‌میانه‌ى رِوون كردنه‌وه‌یه‌كیدا ئاماژه‌ى به‌وه‌كردووه‌، كه‌ڤیتامین (A) بۆ كاتى ئێستا سوودێكى یه‌جگار زۆرى هه‌یه‌به‌تایبه‌ت بۆ به‌هێزكردنى بینین و بنه‌برِكردنى جۆره‌كانى ئه‌نفلۆنزاو به‌تایبه‌تیش نه‌خۆشییه‌كانى گه‌ده‌.

هه‌روه‌ها لیته‌ز ئاماژه‌ى به‌وه‌شكردووه‌كه‌پێویسته‌له‌وه‌رزى زستاندا گێزه‌ر زۆر بخورێت، چونكه‌ده‌بێته‌هۆى به‌هێزكردنى بینینى چاو، ئه‌وه‌ش به‌هۆى ئه‌وه‌ى كه‌گێزه‌تواناى ئه‌وه‌ى هه‌یه‌ماده‌ى (پیتاكارۆتین) بۆ ڤیتامین (A) بگۆرِێت.

ئـــاژانـــسه کـــان:وه‌زیری‌ ته‌ندروستیی ئه‌ڵمانیا  فیلـیب ڕولـز :له‌ لێدوانێكیدا بۆ ڕۆژنامه‌ی‌ ( بیلد ئام زونتاج ) ئامۆژگاریی هاووڵاتیانی‌ ئه‌ڵمانی كرد كه‌ به‌رده‌وام له‌ژێر چاوه‌دێری‌ و ڕێنمایی پزیشكه‌كانیاندابن و له‌خۆوه‌ هیچ ده‌رمانێك به‌كار نه‌هێنن و هه‌وڵیش بده‌ن كه‌ به‌زوویی كوتانی‌ دژی‌ ئه‌و ڤایرۆسه‌ وه‌ربگرن . هه‌روه‌ها فیلیب ڕاشیگه‌یاند كه‌ بۆ خۆی‌ ده‌رمانی‌ دژی‌ ئه‌نفلۆنزای‌ به‌راز و ئه‌نفلۆنزای‌ ئاساییشی وه‌رگرتووه‌ و له‌هه‌مان كاتیشدا داوای له‌ توێژه‌كانی‌ كۆمه‌ڵ و به‌تایبه‌تیش پیاوانی‌ پۆلیس و تیمه‌كانی‌ پزیشكی كرد كه‌ له‌زووترین كاتدا ئه‌و ده‌رمانی‌ به‌رگریانه‌ به‌كاربهێنن .
ئه‌مه‌و ڕۆژی‌ هه‌ینیی ڕابردوو ئافره‌تێكی‌ ئه‌ڵمانی‌ له‌نه‌خۆشخانه‌ی‌ گشتی شاری‌ ” بـــون ” به‌هۆی‌ ئه‌نفلۆنزای‌ به‌رازه‌وه‌ گیانی‌ له‌ده‌ستدا و به‌وه‌ش ژماره‌ی‌ قوربانیانی‌ ئه‌ڵمانی‌ به‌و په‌تایه‌ بۆ (6 ) شه‌ش كه‌س به‌رزبووه‌وه‌ و ژماره‌ی‌ تووش بووه‌كانیش به‌و په‌تایه‌ تا ئێستا گه‌یشتووه‌ته‌ ( 30,000 ) كه‌س .

وێـــراش نـــیوز:ناوی زانستی ڤیتامین E بریتیە لە )تۆكۆفیرۆل Tocopherol (كە وشەیەكی گریكیەوە . بەم دواییە زۆر باس لەم ڤیتامینەوە دەكرێ چونكە مادەیەكی دژەئۆكسانی Antioxidant بەهێزە، ئەم مادەیەی كە خانەكان لە تێكچوون (بەتایبەتی DNA) دەپارێزێت . هەندێك لێكۆڵینەوە دەڵێن كە وەرگرتنی ڤیتامین ئی یارمەتی بەساڵاچووەكان دەدات دژی نەخۆشی دڵ، شێرپەنجە، نەخۆشی ئەلزهایمەر، هەروەها گەلێك حاڵەتی تر. ڤیتامین E رۆڵێكی گەورەی هەیە لە پاراستنی دەمار و ماسوڵكەكانی دەزگای زاوزێ و دروستبوونی خڕۆكە سوورەكانی خوێن بە شێوەیەكی دروست، هەروەها خوێن شل دەكاتەوە (وەكو ئەسپرین) بەمەشەوە ئەگەری مەیینی خوێن كەم دەكاتەوە كە لە پیرەكاندا دەبێتە هۆی نۆرەی دڵ. زۆر كەس سوودیان لەم ڤیتامینە وەرگرتووە لە چارەسەركردنی سیندرۆمی (گرژی) پێش عادەی مانگانە (PMS) و ئازارەكانی عادە و خوێنریزی قوڕس و نیشانەكانی پاش تەمەنی وەستانی خوێنی مانگانە. سەرچاوەكانی دەوڵەمەندی ئەم ڤیتامینە بریتین لە : نۆكەكان (بە تایبەتی باوی)، تۆوی گولەبەڕۆژە، گەڵای سەوز (رووەكە پەلك سەوزەكان) وەكو سپێناغ و ئەڤوكاتۆ، زەیتی زەیتون. هەروەها بە بڕێكی كەمتر لە زەیتی رووەكیدا هەیە، مایۆنێز، مارگەرین (كەرەی دەستكرد)،بەڵام ئەم سەرچاوانە بڕێكی زۆری چەورییان تێدایە، مرۆڤێكی پێگەیشتوو رۆژانە پێویستی بە تەنها ( 11- 15 ) میللیگرام لەم ڤیتامینەوە هەیە. ئەو بڕەی كە لە خۆراكدایە بەسە تاكو تەندروستیت پارێزراو بێت، بە تایبەتی ئەگەر ئەو خۆراكانە بخۆی كە ئەم ڤیتامینەیان تێدایە، بەڵام ئامانجت چارەسەركردنی حاڵەتێك بێت وەكو ئازاری عادە، ئەوسا ئەو بڕەی كە پێویستە تەنها لە خۆراكەوە ناگاتە لەش، لێرەدا پێویست بە بڕی زیاتر دەكات، وەرگرتنی یەك دانە لە دەنكی ڤیتامین E كە (100) یان (400 ) میللیگرامی تێدایە رۆژانە مەبەست دەپێكێت.

ته‌ندروستی زانست و ژینگە:پسپۆڕێكی خۆراکی ئاشکرایکرد: ڤیتامینی A ناو بیبه‌ری دۆڵمه‌ چاو به‌هێزده‌کات و مرۆڤ له‌ مه‌ترسی شه‌وکوێری و ئاوی سپی ده‌پارێزێت. له‌ لێدوانێكی‌دا، پسپۆڕێكی خۆراک ئێرانی به‌ ناوی مریه‌م مۆراداف بۆ‌ ئاژانسی فارس رایگه‌یاند؛بیبه‌ری دۆڵمه‌ جگه‌ له‌ ڤیتامینی A و چه‌ند مادده‌یه‌کی دیکه‌ رێژه‌یه‌کیشی ئه‌سید فۆلیک تێدایه،‌ که‌ به‌رگری له‌ گیرانی ره‌گه‌کان، نه‌خۆشیه‌کانی دڵ و جه‌ڵته‌ی دڵ به‌ تایبه‌ت نه‌خۆشی شه‌کره‌ ده‌کات.
وتیشی؛ ئه‌سید فۆلیک که‌ یه‌کێک‌ له‌ ڤیتامینه‌کانی گروپی B یه‌،‌ بۆ له‌ش پێویسته‌ و مادده‌ی فێبری ناو بیبه‌ری دۆڵمه‌ کۆلسترۆڵی خوێن و جه‌ڵته‌ی دڵ که‌م ده‌کاته‌وه‌.

هه‌ر له‌و تۆژینه‌وه‌یه‌دا ده‌رکه‌وتوه‌، خواردنی 50 گڕام بیبه‌ری دۆڵمه‌ واتا نزیکه‌ی یه‌ک له‌ سێی بیبه‌رێکی دۆڵمه‌یی ده‌توانی سه‌رجه‌م نیازه‌کانی که‌سێکی گه‌وره‌ ساڵ به‌ ڤیتامین C دابین بکات.

جێی ئاماژه‌یه‌ ڤیتامین C به‌هۆی گه‌رمی له‌ناو ده‌چێت، که‌واته‌ خواردنی بیبه‌ری دۆڵمه‌ به‌ خاوی به ‌سوودتره‌ له‌ کو‌ڵاو

شیرەی میوەی سروشتی تازە دەوڵەمەندە بە خوێی كانزایی گرنگ وەكو كالسیۆم، فۆسفۆر، مەگنسیۆم،پۆتاسیۆم،ئاسن. هەروەها هەرسكردنی زۆر ئاسانە بە تایبەتی لەبەر ئەوەی كە ترشی ئۆرگانیكییان تێدایە، ئەو ماددانەی كە بەهای خۆراكی بەرزیان هەیە، هەر بۆیەشە كە لە لایەن وەرزشكارانەوە پەسند دەكرێت لە جیاتی خواردنەوە وەرزشییەكان Sport Drinks. پسپۆرانی خۆراك و تەندروستی زۆر جەخت لەسەر خواردنەوەی شیرەی میوە دەكەنەوە، بەتایبەتی ئەوەی كە لە ماڵەوە بە پاك و خاوێنی و بێ تێكردنی شەكر یان مادەی كیمیایی ئامادە دەكرێت و بەوپەڕی دڵنیاییەوە دەیخۆیت. شیرەی پرتەقال زۆر باشە بەتایبەتی بۆ منداڵ و هەرزەكارەكان كە لە قۆناغی گەشەكردندان، هەروەها لەپاش تووشبوون بە ئەنفلوەنزا و تا. شیرەی سێو سەرچاوەیە بۆ وزە، فرمانی گورچیلەكان باشتر دەكات،دژی قەبزی كاردەكات چونكە ریشاڵی رووەكی زۆری تێدایە. شیرەی ئەناناس یارمەتی هەرسكردن دەدات، گەدە دەپارێزێت، فرمانی كۆئەندامی میزەڕۆ باشتر دەكات، سوودبەخشە بۆ تووشبووان بە كەمخوێنی و بەدهەرسی و قەڵەوی. شیرەی قەیسی سوودبەخشە بۆ بەلاوەنانی بێ هێزی و هیلاكی بەدەنی و شەكەتی دەروونی، بۆ تووشبووان بە كەمخوێنی، هەروەها بۆ منداڵان سوودبەخشە و گرنگی هەیە بۆ خۆپاراستن لە لە سكچوون. شیرەی گێلاس زۆر دەوڵەندە بە خوێیە كانزاییەكان، بەسودە بۆ پاراستنی جومگەكان و رزگاركردنی لەش لە مادە ژەهراوی و پاشەڕۆ زیانبەخشەكان. شیرەی لیمۆی ترش زۆر سوودبەخشە بۆ منداڵان لە قۆناغی گەشەكردندا، هەروەها بۆ خۆپاراستن لە هەركردنە ڤایرۆسییەكانی سەرما و زستان و ئەنفلوەنزا. شیرەی ترێ سوودبەخشە بۆ نەخۆشانی دڵ و بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن و نەخۆشییەكانی گورچیلە و ریخۆڵە، گرنگترین شیرەی میوەیە بۆ پاككردنەوەی لەش لە مادە زیانبەخشەكان. شیرەی فەراولە وەكو غەرغەرە بۆ هەوكردنەكانی دەم و قوڕگ سوودی هەیە، هەروەها لەگەڵ ئاودا بۆ چارەسەركردنی قەبزی بەكاردێت.

به‌گوێره‌ی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ی زانایایی ئیرانی، خواردنه‌وه‌ی چای گه‌رمی هه‌ڵماوی ده‌بێته‌ هۆی دروست بووونی شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچک.لیکۆڵینه‌وه‌ی گۆڤاری پزیشکی به‌ریتانی ئه‌مه‌ی دۆزیه‌ته‌وه‌ که‌ خواردنه‌وه‌ی چای گه‌رم له‌ پله‌ی 70 سلس یاخود به‌رزتر مه‌ترسی شێره‌په‌نجه‌ زیاد ده‌کات.
شاره‌زایان ده‌ڵێن ئه‌م لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ ده‌کرێت هۆی زیادبوونی شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچک له‌ نێو کۆمه‌ڵگه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی لێکبداته‌وه.
زیاد کردنی شیر بۆ چا “هه‌روه‌ک باوه‌ له‌ نێو خه‌ڵکانی کۆمه‌ڵگه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی” ده‌بێته‌ هۆی ساردکردنه‌وه‌ی چا به‌ شێوه‌یه‌کی باش که‌ مه‌ترسی شێره‌په‌نجه‌ که‌م ده‌کاته‌وه‌.

سورێنچک بریتیه‌ له‌ بۆڕیه‌کی ماسولکه‌یی که‌ خۆراک ده‌گوازێته‌ له‌ گه‌روو بۆ گه‌ده‌.
شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچک ساڵانه‌ 500000 که‌س ده‌کوژێت له‌ هه‌موو جیهان.
له‌ ئه‌ورۆپا و ئه‌مریکا سه‌ره‌کیترین هۆکاری په‌یوه‌ندیداری دروستبوونی شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچک بریتین له‌ جگه‌ره‌کێشان‌ و خواردنه‌وه‌ی مه‌ی.
هه‌رێمی گوڵستان له‌ باکوری ئیران به‌رزترین ڕێژه‌ی شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچکی (جۆری پووله‌که‌یی) هه‌یه‌ له‌ هه‌موو جیهان، ڕێژه‌ی جگه‌ره‌کێشان و خواردنه‌وه‌ی مه‌ی که‌مه‌ له‌ هه‌رێمه‌، به‌ڵام خواردنه‌وه‌ی چا زۆر به‌ربڵاوه‌.
لێکۆله‌ره‌وان له‌ زانکۆی ته‌هران لیکۆڵینه‌وه‌یان ئه‌نجامدا له‌سه‌ر دیارده‌ی خواردنه‌وه‌ی چا له‌سه‌ر 300 که‌س که‌ هه‌موویان شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچکیان (جۆری پووله‌که‌یی) هه‌بوو و به‌راوردیان کردن له‌گه‌ڵ 570 که‌س له‌ هه‌مان ناوچه‌. به‌ نزیکه‌یی هه‌موو به‌ژداربووه‌کان چای ڕه‌شیان ده‌خوارده‌وه‌ به‌ ڕێکی، به‌ تێکڕایی لیترێک له‌ ڕۆژێک.

ئه‌نجامی لێکۆڵینه‌وه‌که‌ی زانایانی ئیران به‌م شێوه‌یه‌ بوو؛
به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ خواردنه‌وه‌ی چای گه‌رم (پله‌ی گه‌رمی 65 سلس یاخود که‌متر) مه‌ترسی دروست بووونی شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچک دووهێند ده‌کات، هه‌روه‌ها خواردنه‌وه‌ی چای گه‌رم (پله‌ی گه‌رمی 70 سلس یاخود زیاتر) مه‌ترسی دروستبوونی شێره‌په‌نجه‌ی هه‌شت هێند ده‌کات.
خێرایی خوادنه‌وه‌ی چا (له‌ کاتی خواردنه‌وه‌) گرنگه‌، ئه‌و که‌سانه‌ی کوپێک له‌ چا له‌ که‌متر له‌ 2 خوله‌ک دوای تێکردن ده‌خۆنه‌وه‌ 5 هێنده‌ زیاتر له‌ مه‌ترسیدان بۆ دروست بوونی شێره‌په‌نجه‌ی سورێنچک به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌و که‌سانه‌ی کوپێک له‌ جا له‌ ماوه‌ی 4 خوله‌ک یاخود زیاتر ده‌خۆنه‌وه‌.
به‌ڵام به‌گوێره‌ لێکۆڵینه‌وه‌که‌ هیچ په‌یوه‌ندیه‌ک نیه‌ له‌ نێوان بڕی چای خوراوه‌ و دروست بوونی شێره‌په‌نجه‌.
له‌به‌ر ئه‌وه‌ی لێکۆله‌روان له‌ لێکۆڵینه‌وه‌که‌یان دا پشتیان به‌ستبوو له‌سه‌ر به‌ژداربووان بۆ ئه‌وه‌ی بیڵین که‌ چه‌نده‌ چای ئه‌وان گه‌رمه‌، بۆیه‌ پاش لێکۆڵیه‌نه‌وه‌که‌ هه‌ستان به‌ پێوانی پله‌ی گه‌رمی چای خوراوه‌ له‌ 50000 خه‌ڵکی هه‌مان ناوچه‌، بۆیان ده‌رکه‌وت که‌ پله‌ی گه‌رمی چای خوراو له‌ ناوچه‌که‌ له‌ نێوان 60 بۆ 70 پله‌ی سلس، به‌مه‌ش بۆیان ده‌رکه‌وت که‌ پله‌ی گه‌رمی جای خواراوه‌ له‌گه‌ڵ پله‌ی گه‌رمی ڕاستی له‌ یه‌ک ده‌چوون

خورما Dates سەرچاوەیەكی دەوڵەمەندی ریشاڵی رووكییە، مرۆڤی پێگەیشتوو رۆژانە 20- 35 گرام ریشاڵی پێویستە. ریشاڵی رووەكی دوو جۆری هەیە ریشاڵی تواوە و نەتواوە، هەر یەكێكیان سوودی تەندروستی تایبەتی هەیە.جۆری تواوە كۆنترۆلی نەخۆشی شەكرە دەكات بەوەی كە ئاستی شەكری خوێن دادەبەزێنێت، هەروەها ئاستی كۆلیستیرۆل دادەبەزێنێت بەتایبەتی كۆلیستیرۆلی خراپ. جۆری نەتواوە تێكڕای جوولەی خۆراك لە ریخۆڵەدا تاودەدات و دژی قەبزی كاردەكات. رێژەی كاربۆهیدرات بە شێوەی شەكر لە خۆرمادا دەگاتە نزیكەی 73%، خورما هەر سێ شەكری فركتۆز و گلوكۆز و سوكرۆز لەخۆدەگرێت كە لەش بە ئاسانی سوودیان لێ وەردەگرێت، بۆیە خورما بە سەرچاوەیەكی دەوڵەمەندی وزە دادەنرێت. خورما سەرچاوەیەكی باشە بۆ پۆتاسیۆم كە زۆر گرنگە بۆ گرژبوونی ماسولكەكانی لەش و ماسولكەی دڵ و كۆئەندامی دەمار و دابەزاندنی پەستانی خوێن. خورما گەلێك ڤیتامین لەخۆدەگرێت وەكو ڤیتامینB1، ڤیتامینB2، ڤیتامینB5، ڤیتامینB6، ئەم ڤیتامینانە گرنگی تەندروستی زۆریان هەیە لە دروستبوونی هیمۆگلۆبین و خڕۆكە سوور و سپییەكانی خوێن، هێشتنەوەی ئاستی شەكری خوێن. هەروەها خورما مەگنسیۆمی تێدایە كە زەروورە بۆ تەندروستی ئێسكەكان، ئەمە جگە لە ئاسن كە گرنگە بۆ دروستبوونی خڕۆكە سوورەكانی خوێن. لەگەڵ هەموو ئەمانەدا، خورما هیچ چەوری و كۆلیستیرۆلی تێدا نییە.